Wednesday, August 24, 2011

လူ့​အခြင့္​အ​ေရး​တိုက္ပြဲဝင္ပုဂၢိဳလ္မ်ား​ အပိုင္း​ ၅


Published on August 24, 2011 by ခင္​ေမာင္စိုး​

ဒီက​ေန့​ အ​ေမရိကန္ျပည္​ေထာင္စုအ​ေၾကာင္း​ကို စဉ္း​စား​လိုက္ရင္ ဒီမိုက​ေရစီအ​ေရး​ လူ့​အခြင့္​အ​ေရး​၊​ နိုင္ငံသား​အခြင့္​အ​ေရး​ စသျဖင့္​ လူသား​တ​ေယာက္ ရရွိသင့္​ရရွိထိုက္တဲ့​ အခြင့္​အ​ေရး​ေတြ အလ်ွံပယ္ရရွိ​ေနတဲ့​ နိုင္ငံတခုအျဖစ္ ျမင္မိမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါ​ေပမယ့္​ အ​ေမရိကန္နိုင္ငံသား​ေတြ ဒီလို လူ့​အခြင့္​အ​ေရး​ေတြကို အလိုလိုရရွိခဲ့​တာ မဟုတ္သလို အလြယ္တကူရရွိခဲ့​တာလည္း​ မဟုတ္ပါဘူး​။ လူသား​ရဲ့​ လြတ္လပ္မႈကို ဦး​ထိပ္ထား​တဲ့​ ပုဂၢိဳလ္​ေက်ာ္​ေတြရဲ့​ အနစ္နာခံတိုက္ပြဲဝင္ခဲ့​မႈ​ေတြ​ေၾကာင့္​ ရရွိခဲ့​တာျဖစ္ပါတယ္။ ​ေထာင္ဒဏ္က်ခံရတာ​ေတြ၊​ ရိုက္ႏွက္ သတ္ျဖတ္ခံရတာ​ေတြက စၿပီး​ ကိုယ့္​အသက္ကို စ​ေတး​ခဲ့​ရတဲ့​အထိ အ​ေမရိကန္ လူ့​အခြင့္​အ​ေရး​တိုက္ပြဲ​ေတြဟာ ျပင္း​ထန္ၾကမ္း​တမ္း​ခဲ့​ပါ တယ္။ ဒီလို အသက္ကိုစ​ေတး​ၿပီး​ တိုက္ပြဲဝင္ခဲ့​သူတဦး​က​ေတာ့​ အ​ေမရိကန္ လူမည္း​အခြင့္​ အ​ေရး​ေခါင္း​ေဆာင္ မာတင္လူသာကင္း​ ျဖစ္ပါတယ္။

မာတင္လူသာကင္း​ဟာ ခရစ္ယာန္သာသနာ့​ဝန္ထမ္း​မိသား​စုက ​ေမြး​ဖြား​လာသူ ျဖစ္ပါတယ္။ ၁၉၂၉ ခုႏွစ္ ဇန္နဝါရီ ၁၅ ရက္မွာ ​ေမြး​ဖြား​တာပါ။ ပညာထူး​ခ်ြန္တဲ့​ မာတင္လူသာကင္း​ဟာ ၁၉၅၅ ခုႏွစ္ အသက္ ၂၆ ႏွစ္အရြယ္မွာပဲ ဘာသာ​ေရး​အ​ေတြး​အ​ေခၚ စာတမ္း​တ​ေစာင္ကို ျပုစုၿပီး​ Dooctor of Philosophy ပါရဂူ့​ဘြဲ့​ကို ရရွိခဲ့​ပါတယ္။ ပါရဂူဘြဲ့​ မရခင္ကတည္း​က ခရစ္ယာန္ဘုရား​ရွိခိုး​ေက်ာင္း​တို့​ရဲ့​ တရား​ေဟာဆရာအျဖစ္ အမႈထမ္း​ၿပီ။ မာတင္လူသာကင္း​ ပါရဂူဘြဲ့​ရတဲ့​ႏွစ္မွာပဲ လူမည္း​ေတြရဲ့​ အခြင့္​အ​ေရး​နဲ့​ ပတ္သက္ဆက္နြယ္​ေနတဲ့​ အ​ေရး​အခင္း​တခု ျဖစ္ပြား​ပါတယ္။ ဒါက​ေတာ့​ ဘတ္စ္ကား​စီး​ရာမွာလူမည္း​ေတြကို လူျဖဴ​ေတြနဲ့​ တန္း​တူမ​ေပး​ဘဲ ႏွိမ္ခ်တဲ့​အတြက္​ေၾကာင့္​ ဘတ္စ္ကား​သပိတ္​ေမွာက္ပြဲႀကီး​တခုကို လူမည္း​ေတြက ဆင္နႊဲလိုက္ျခင္း​ ျဖစ္ပါတယ္။

ရိုစာပတ္ခ္ ဆိုတဲ့​ လူမည္း​အမ်ိဳး​သမီး​တ​ေယာက္ဟာ အလုပ္က​ေန အိမ္ကိုျပန္လာတဲ့​အခါ ဘတ္စ္ကား​ေပၚမွာ လူျဖဴတ​ေယာက္အတြက္ ​ေနရာဖယ္​ေပး​ဖို့​ ဒရိုင္ဘာက ခိုင္း​တာကို လက္မခံဘဲ ျငင္း​ဆန္ရာက ဒီသပိတ္ပြဲႀကီး​ ​ေပၚ​ေပါက္လာျခင္း​ပါ။ အဲဒီအခ်ိန္က မာတင္လူသာကင္း​တို့​၊​ ရိုစာပတ္ခ္တို့​ ​ေနတဲ့​ ​ေမာင္ဂိုမာရီၿမို့​မွာ လူျဖဴလူမည္း​ အဆင့္​အတန္း​ခြဲျခား​မႈဟာ အလြန္ႀကီး​မား​ပါတယ္။ ဘတ္စ္ကား​ရဲ့​ ​ေရွ့​တန္း​ခံု​ေတြက လူျဖဴ​ေတြအတြက္ သီး​သန့္​ျဖစ္ပါတယ္။ လူမည္း​ေတြက​ေတာ့​ ကား​ေနာက္ပိုင္း​မွာပဲ စီး​နင္း​ခြင့္​ရွိခဲ့​ပါတယ္။ လူျဖဴတ​ေယာက္က ​ေနရာမရဘဲ ျဖစ္​ေနရင္လည္း​ လူမည္း​ေတြက ထိုင္ခံု​ေနရာ ဖယ္​ေပး​ရမယ္လို့​ ဥပ​ေဒထုတ္ျပန္ထား​တဲ့​အထိ ခြဲျခား​ဆက္ဆံမႈ​ေတြ ဆိုး​ရြား​ခဲ့​ပါတယ္။

လူျဖဴအတြက္ ​ေနရာဖယ္မ​ေပး​တဲ့​ ရိုစာပတ္ခ္ကို ကား​ဒရိုင္ဘာက ရဲ​ေခၚၿပီး​ ဖမ္း​ခိုင္း​ပါတယ္။ ဒီလိုနဲ့​ ရက္​ေပါင္း​ ၃၈၂ ရက္ၾကာျမင့္​တဲ့​ ဘတ္စ္ကား​သပိတ္​ေမွာက္ပြဲႀကီး​ ျဖစ္လာပါတယ္။ တကယ္​ေတာ့​ ​ေမာင္ဂိုမာရီၿမို့​မွာ ဘတ္စ္ကား​စီး​သူ ၇၅ ရာခိုင္နႈန္း​က လူမည္း​ေတြျဖစ္ပါတယ္။ ဒါ​ေၾကာင့္​ လူမည္း​ေတြက ဘတ္စ္ကား​မစီး​ဘဲ ​ေနတဲ့​အခါ ဘတ္စ္ကား​လုပ္ငန္း​နဲ့​ စီး​ပြား​ရွာ​ေနတဲ့​ လူျဖဴ​ေတြဟာ အႀကီး​အက်ယ္ ထိခိုက္ခဲ့​ပါတယ္။

မာတင္လူသာကင္း​ဟာ ဒီသပိတ္​ေမွာက္ပြဲကို ​ေခါင္း​ေဆာင္ခဲ့​တဲ့​အတြက္ ဖမ္း​ဆီး​တာ၊​ အၾကမ္း​ဖက္တာ​ေတြကို ခံခဲ့​ရပါတယ္။ ​ေနာက္ဆံုး​ သူ့​အိမ္ထဲကို ဗံုး​ပစ္ၿပီး​ ခြဲတဲ့​အထိ ခံရပါတယ္။ ဒါ​ေပမယ့္​ မာတင္လူသာကင္း​နဲ့​တကြ လူမည္း​ေတြအား​လံုး​ဟာ သပိတ္​ေမွာက္ပြဲကို စိတ္ဓာတ္ခိုင္မာစြာနဲ့​ ဆင္နႊဲနိုင္ခဲ့​ပါတယ္။ ဒါ​ေၾကာင့္​ ​ေနာက္ဆံုး​မွာ ​ေတာ့​ ဘတ္စ္ကား​စီး​ရာမွာ လူျဖဴလူမည္း​ခြဲျခား​တဲ့​ ဥပ​ေဒကို အစိုး​ရက ပယ္ဖ်က္​ေပး​လိုက္ ရပါ​ေတာ့​တယ္။ ဒီအခ်ိန္ကစၿပီး​ မာတင္လူသာကင္း​ဟာ လူမည္း​အခြင့္​အ​ေရး​တိုက္ပြဲမွာ နာမည္​ေက်ာ္ၾကား​လာသလို အရွိန္အဟုန္ႀကီး​စြာ လႈပ္ရွား​လာပါ​ေတာ့​တယ္။

၁၉၅၇ ခုႏွစ္မွာ အ​ေမရိကန္​ေတာင္ပိုင္း​ ခရစ္ယာန္​ေခါင္း​ေဆာင္မ်ား​ကြန္ဖရင့္​ကို တည္​ေထာင္ဖြဲ့​စည္း​ပါတယ္။ ဒီအဖြဲ့​က လူမည္း​အခြင့္​အ​ေရး​အတြက္ ပိ္ဳမိုက်ယ္ျပန့္​တဲ့​ လႈပ္ရွား​မႈ​ေတြ လုပ္ဖို့​ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီႏွစ္ ​ေမလအတြင္း​မွာပဲ မာတင္လူသာကင္း​က ဝါရွင္တန္ဒီစီမွာ လူထုပရိသတ္ ၁၅,၀၀၀ ကို စကား​ေျပာပါတယ္။ ဒီအခ်ိန္ကစၿပီး​ မာတင္လူသာကင္း​ဟာ လူထုလႈပ္ရွား​မႈ​ေတြကို စဉ္ဆက္မျပတ္ ဦး​ေဆာင္ျပုလုပ္ပါတယ္။ သူကြယ္လြန္ခ်ိန္ ၁၉၆၈ ခုႏွစ္အထိ ၁၁ ႏွစ္တာ ကာလအတြင္း​မွာ မိုင္​ေပါင္း​ ၆ သန္း​ေက်ာ္ ခရီး​ထြက္ၿပီး​ လူထု​ေဟာ​ေျပာပြဲ ၂,၅၀၀ ​ေက်ာ္ ျပုလုပ္ခဲ့​ပါတယ္။

မာတင္လူသာကင္း​ဟာ မတရား​မႈ​ေတြ၊​ မမ်ွတမႈ​ေတြ လူ့​အခြင့္​အ​ေရး​ခ်ိဳး​ေဖာက္မႈ ​ေတြ ရွိတဲ့​ေနရာမွန္သမ်ွကို သြား​ၿပီး​ လူထုတိုက္ပြဲ​ေတြ ဆင္နႊဲခဲ့​တာပါ။ တ​ေနရာမွာ မတရား​မႈတခု ရွိ​ေနတာဟာ တျခား​ေနရာမွာရွိ​ေနတဲ့​ တရား​မ်ွတမႈအတြက္လည္း​ ​ေဘး​အနၲရာယ္တခုျဖစ္တယ္လို့​ ​ေရး​သား​ခဲ့​ပါတယ္။ ဒါ​ေၾကာင့္​ မတရား​မႈဆိုရင္ ဘယ္​ေလာက္​ေဝး​လံတဲ့​ေနရာမွာပဲ ရွိ​ေနပါ​ေစ သြား​ေရာက္ဖယ္ရွား​ဖို့​ မာတင္လူသာကင္း​ဟာ စိတ္အား​ထက္သန္​ေနတတ္ပါတယ္။

မာတင္လူသာကင္း​ရဲ့​ ကမ႓ာ​ေက်ာ္လႈပ္ရွား​မႈတခုက​ေတာ့​ ၁၉၆၃ ခုႏွစ္မွာ ဝါရွင္တန္ဒီစီကို ခ်ီတက္တဲ့​ပြဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီပြဲက အ​ေမရိကန္ ​ေတာင္ပိုင္း​ေဒသက လူမည္း​ေတြရဲ့​ အခြင့္​အ​ေရး​ကို ​ေတာင္း​ဆိုဆႏၵျပတဲ့​ပြဲျဖစ္ပါတယ္။ စာသင္​ေက်ာင္း​ေတြမွာ လူျဖဴလူမည္း​ခြဲျခား​မႈ ရုပ္သိမ္း​ဖို့​၊​ အလုပ္အကိုင္မွာလည္း​ လူမ်ိဳး​ခြဲျခား​မႈကို တား​ဆီး​တဲ့​ ဥပ​ေဒျပဌာန္း​ေပး​ဖို့​၊​ လူ့​အခြင့္​အ​ေရး​ေတာင္း​ဆိုလႈပ္ရွား​သူ​ေတြကို ရဲ​ေတြက အၾကမ္း​ဖက္ၿဖိုခြင္း​တာမ်ိဳး​ မလုပ္​ေအာင္ အကာအကြယ္​ေပး​ဖို့​ အလုပ္သမား​ေတြအတြက္ အ​ေျခခံအလုပ္သမား​ခကို စံခ်ိန္စံညႊန္း​မီ​ေအာင္ ​ေပး​ဖို့​ စတဲ့​ေတာင္း​ဆိုခ်က္​ေတြ ပါဝင္ပါတယ္။ လူမည္း​ ၂၅၀,၀၀၀ ​ေက်ာ္ ပါဝင္ခဲ့​တဲ့​ အလြန္ႀကီး​က်ယ္တဲ့​ ဆႏၵျပပြဲႀကီး​ ျဖစ္ပါတယ္။

မာတင္လူသာကင္း

ဒီပြဲမွာ မာတင္လူသာကင္း​ဟာ “က်​ေနာ့္​မွာ အိပ္မက္တခု ရွိတယ္” ဆိုတဲ့​ ​ေခါင္း​စဉ္နဲ့​ ​ေဟာ​ေျပာပါတယ္။

“က်​ေနာ့္​မွာ အိပ္မက္တခုရွိတယ္။ ဒီအိပ္မက္က​ေတာ့​ တ​ေန့​က်ရင္ က်​ေနာ္တို့​ နိုင္ငံဟာ လူအား​လံုး​ တန္း​တူညီမ်ွျဖစ္တယ္ဆိုတဲ့​ ယံုၾကည္ခ်က္ကို အ​ေကာင္အထည္ ​ေဖာ္လိမ့္​မယ္ ဆိုတဲ့​ အိပ္မက္ျဖစ္ပါတယ္။

“က်​ေနာ့္​မွာ အိပ္မက္တခုရွိတယ္။ ဒီအိပ္မက္က​ေတာ့​ တ​ေန့​က်ရင္ က်​ေနာ့္​ရင္ ​ေသြး​ ​ေလး​ေယာက္ကို အသား​အ​ေရာင္နဲ့​ လူဆိုး​လူ​ေကာင္း​သတ္မွတ္တာမဟုတ္ဘဲ သူ့​အက်င့္​စာရိတၲနဲ့​ သတ္မွတ္လိမ့္​မယ္ဆိုတဲ့​ အိပ္မက္ျဖစ္ပါတယ္။

“က်​ေနာ့္​မွာ အိပ္မက္တခုရွိတယ္။ ဒီအိပ္မက္က​ေတာ့​ တ​ေန့​က်ရင္ ​ေဂ်ာ္ဂ်ီယာျပည္ နယ္က ​ေတာင္ကုန္း​ေတြ​ေပၚမွာ က်ြန္ျဖစ္ခဲ့​သူ​ေတြရဲ့​ သား​သမီး​ေတြနဲ့​ က်ြန္ပိုင္ရွင္ျဖစ္ခဲ့​သူ ​ေတြရဲ့​ သား​သမီး​ေတြ ညီအစ္ကို​ေမာင္ႏွမ​ေတြလို ခ်စ္ၾကည္ရင္း​ႏွီး​စြာ အတူတူ ​ေနထိုင္နိုင္ၾကလိမ့္​မယ္ဆိုတဲ့​ အိပ္မက္ျဖစ္ပါတယ္။”

လူမည္း​လည္း​လူပဲ၊​ လူျဖဴလည္း​လူပဲ၊​ အသား​အ​ေရာင္နဲ့​ လူလူခ်င္း​ ခြဲျခား​ ဆက္ဆံတာဟာ မမွန္ကန္ဘူး​ဆိုတာကို အလြန္ထက္ျမက္တဲ့​ အ​ေျပာအဆို အလြန္အား​ေကာင္း​တဲ့​ စကား​လံုး​ေတြနဲ့​ ​ေျပာခဲ့​တာပါ။ မာတင္လူသာကင္း​ဟာ ဒီလို ​ေဟာ​ေျပာမႈမ်ိဳး​နဲ့​ လူ​ေတြရဲ့​ ႏွလံုး​သား​ကို ဖမ္း​စား​ခဲ့​တာပါ။

မာတင္လူသာကင္း​ရဲ့​ ​ေခါင္း​ေဆာင္မႈ​ေအာက္မွာ လူမည္း​အခြင့္​အ​ေရး​တိုက္ပြဲဟာ အ​ေမရိကန္ျပည္​ေထာင္စုကို ​ေကာင္း​ေကာင္း​ႀကီး​ တုန္လႈပ္​ေခ်ာက္ခ်ား​ေစပါတယ္။ ကမ႓ာႀကီး​တခုလံုး​ကလည္း​ မာတင္လူသာကင္း​ရဲ့​ ​ေျပာဆိုခ်က္​ေတြ၊​ လႈပ္ရွား​မႈ​ေတြကို ဂရုတစိုက္ နား​ေထာင္ၾကည့္​ရႈ​ေနၾကပါတယ္။ ဒါ​ေၾကာင့္​ သမၼတ က​ေနဒီကိုယ္တိုင္ မာတင္လူသာကင္း​နဲ့​ ​ေတြ႕​ဆံုညႇိႏွိဳင္း​ခဲ့​ရပါတယ္။ ဒီလိုနဲ့​ ၁၉၆၄ ခုႏွစ္အတြက္ ၿငိမ္း​ခ်မ္း​ေရး​နိုဘယ္ဆုဟာ မာတင္လူသာကင္း​အတြက္ ျဖစ္သြား​ခဲ့​ပါတယ္။ ဒီဆုရတဲ့​အခ်ိန္မွာ မာတင္လူသာကင္း​ဟာ အသက္ ၃၅ ႏွစ္ပဲ ရွိပါ​ေသး​တယ္။

အဲဒီအခ်ိန္မွာ အ​ေမရိကန္ျပည္​ေထာင္စုဟာ ဘက္​ေပါင္း​စံု အက်ပ္အတည္း​ ရင္ဆိုင္​ေနရတဲ့​ အခ်ိန္ပါ။ ဗီယက္နမ္စစ္ပြဲကို ဆင္နႊဲ​ေနတဲ့​အခ်ိန္ျဖစ္သလို ဆိုဗီယက္ဦး​ေဆာင္တဲ့​ ကြန္ျမဴနစ္အုပ္စုနဲ့​လည္း​ အႀကိတ္အနယ္ ယွဉ္ၿပိုင္​ေနရတဲ့​အခ်ိန္ ျဖစ္ပါတယ္။

၁၉၆၃ ခုႏွစ္ နိုဝင္ဘာ ၂၃ ရက္မွာ အ​ေမရိကန္သမၼတ ဂ်ြန္အက္ဖ္က​ေနဒီ လုပ္ၾကံခံရပါတယ္။ က​ေနဒီလုပ္ၾကံခံရအၿပီး​ ​ေနာက္ ၅ ႏွစ္အၾကာ ၁၉၆၈ ခုႏွစ္ ဧၿပီ ၄ ရက္မွာ လူ့​အခြင့္​အ​ေရး​ေခါင္း​ေဆာင္ မာတင္လူသာကင္း​ လုပ္ၾကံခံရပါတယ္။ တင္နက္စီျပည္နယ္ မင္း​ဖစ္စ္ၿမို့​က သန့္္​ရွင္း​ေရး​အလုပ္သမား​ေတြရဲ့​ အခြင့္​အ​ေရး​အတြက္ ဆႏၵျပပြဲကို ​ေဟာ​ေျပာဖို့​ ​ေရာက္​ေနခ်ိန္မွာ သူတည္း​ခိုတဲ့​ ဟိုတယ္ရဲ့​ ဝရန္တာမွာ ရပ္​ေနတုန္း​ ​ေသနတ္နဲ့​ အပစ္ခံရတာ ျဖစ္ပါတယ္။

မာတင္လူသာကင္း​ လုပ္ၾကံခံရတယ္ဆိုတဲ့​သတင္း​ ပ်ံ့​ႏွံ့​သြား​တဲ့​အခါ အ​ေမရိကန္ျပည္​ေထာင္စုအတြင္း​ ၿမို့​ႀကီး​ ၆၀ ​ေက်ာ္မွာ ရုန္း​ရင္း​ဆန္ခတ္မႈ​ေတြ ျဖစ္ပြား​ခဲ့​ပါ တယ္။ ကြယ္လြန္ၿပီး​ ၅ ရက္မွာ အ​ေမရိကန္သမၼတဂ်ြန္ဆင္က အမ်ား​ျပည္သူ ရံုး​ပိတ္ရက္အျဖစ္ သတ္မွတ္​ေပး​လိုက္ပါတယ္။ အဲဒီ​ေန့​မွာ သူ့​ဈာပနကို ျပည္သူ သံုး​သိန္း​ေက်ာ္ တက္​ေရာက္ခဲ့​ပါတယ္။

မာတင္လူသာကင္း​ေျပာခဲ့​တဲ့​ စကား​တခြန္း​ ရွိပါတယ္။ “နိုင္ငံတနိုင္ငံဟာ ဘ႑ာ​ေငြကို သံုး​စြဲတဲ့​ေနရာမွာ လူမႈတိုး​တက္​ေရး​အတြက္ နည္း​နည္း​ပဲသံုး​ၿပီး​ စစ္တပ္အတြက္​ေတာ့​ မ်ား​မ်ား​သံုး​ေနမယ္ဆိုရင္ အဲဒီနိုင္ငံဟာ စိတ္ဓာတ္​ေရး​ရာ ကပ္ဆိုး​ႀကီး​ဆီ ဆိုက္​ေရာက္သြား​လိမ့္​မယ္” တဲ့​။


စစ္တပ္ကို အရင္​ေျပာင္း​ပါ – အီဂ်စ္သင္ခန္း​စာ
Published on August 23, 2011 by ေနသြင္



အီဂ်စ္နဲ့​ တူနီး​ရွား​က လူထုဆႏၵျပပြဲ​ေတြမွာ စစ္တပ္က ၾကား​ေနခဲ့​လို့​ အမွတ္​ေပး​ခဲ့​ၾက ​ေပမယ့္​၊​ အီဂ်စ္မွာ မူဘာရတ္ျပုတ္က်သြား​တဲ့​ ​ေဖ​ေဖာ္ဝါရီ ၁၁ ရက္​ေန့​က စလို့​၊​ ​ေန့​စဉ္ လႈပ္ ရွား​တက္ၾကြသူ ၇၀ နီး​ပါး​ ​ေထာင္ဒဏ္ခ်ခံ​ေနရတယ္ဆိုရင္ ယံုနိုင္စရာ​ေတာင္ မရွိပါ ဘူး​။

“အီဂ်စ္ျပည္သူ​ေတြနဲ့​ စစ္တပ္နဲ့​ ဆက္ဆံ​ေရး​က​ေတာ့​ ကိုယ့္​ကို လိမ္​ေနညာ​ေနမွန္း​ သိ​ေပမယ့္​ သား​ေတြ၊​ သမီး​ေတြရဲ့​ မ်က္ႏွာကို ငဲ့​ၿပီး​ ဘာမွ မ​ေျပာရဲတဲ့​ ဇနီး​သည္လို​ေပါ့​” လို့​ အီဂ်စ္လူမ်ိဳး​ နာမည္​ေက်ာ္ လူရႊင္​ေတာ္ အဒမ္ အက္ဘ္ဒဲလ္ ဆာလမ္ (Adham Abdel Salam) က ဥပမာ​ေပး​ပါတယ္။

ရင္နာစရာ​ေတြကို ဟာသလုပ္ပစ္တတ္တာ အီဂ်စ္လူမ်ိဳး​ေတြရဲ့​ ဓ​ေလ့​လို့​ ဆိုပါတယ္။

ဥပမာ လြန္ခဲ့​တဲ့​ သံုး​ေလး​ႏွစ္ကတည္း​က မူဘာရတ္အုပ္ခ်ုပ္​ေရး​ကို စိတ္ကုန္​ေနတဲ့​ လူငယ္​ေတြက အခ်င္း​ခ်င္း​ၾကား​မွာ ဒီလိုသတင္း​စကား​ေတြကို မ်ွ​ေဝခဲ့​ၾကပါတယ္။

“သြား​ပါ​ေတာ့​ဗ်ာ။ က်​ေနာ္တို့​ စာၾကည့္​ရဦး​မယ္”

“မူဘာရတ္သြား​ကို သြား​နုတ္​ေပး​ဖို့​ သြား​ဆရာဝန္ ​ေရာက္​ေနပါၿပီခင္ဗ်ာ” ဆိုတာမ်ိဳး​။

ေနာက္သ​ေရာ္ခ်က္တခုက​ေတာ့​ ပံုျပင္ဆန္ပါတယ္။

“မူဘာရတ္နဲ့​ သူ့​အရင္ အီဂ်စ္အာဏာရွင္​ေတြျဖစ္တဲ့​ ဆဒတ္၊​ နာဆာတို့​ တမလြန္ ဘံုမွာ သြား​ဆံုၾကသတဲ့​။ အဲဒီမွာ ​ေနာက္မွ​ေရာက္တဲ့​ မူဘာရတ္က အရင္​ေရာက္ႏွင့္​သူ ​ေတြကို အခုလို​ေမး​သတဲ့​။

မူဘာရတ္။ ။ “ကိုယ့္​ဆရာ​ေတြ ဒီကို ဘယ္လို​ေရာက္လာၾကတာလဲ။”

ဆာဒတ္။ ။ “က်ုပ္က​ေတာ့​ အဆိပ္မိၿပီး​ ​ေရာက္လာတာပဲ။”

နာဆာ။ ။ “က်ုပ္က​ေတာ့​ ​ေသနတ္နဲ့​ လုပ္ၾကံခံလိုက္ရတယ္။ ​ေမာင္ရင္က်​ေတာ့​ ​ေရာ။”

မူဘာရတ္။ ။ “က်​ေနာ္လား​၊​ ​ေဖ့​စ္ဘြတ္​ေကာင္း​မႈနဲ့​ ဒီ​ေရာက္လာတာပါ။”

ဒါ​ေပမယ့္​ အီဂ်စ္​ေတြရဲ့​ ဒီဟာသက အရယ္တဝက္မွာပဲ ရပ္သြား​ပါတယ္။ အ​ေၾကာင္း​က​ေတာ့​ မူဘာရတ္အလြန္ စစ္တပ္ရဲ့​ ၾကား​ျဖတ္အစိုး​ရကာလမွာ အနည္း​ဆံုး​ ဆႏၵျပသူ ၁၂,၀၀၀ ခံုရံုး​တင္ခံရပါတယ္၊​ အား​လံုး​နီး​ပါး​ ၆ လက​ေန ႏွစ္ခ်ီၿပီး​ ​ေထာင္ဒဏ္ခ်မွတ္ခံရတာခ်ည္း​ပါပဲ။ ရာနဲ့​ခ်ီတဲ့​ သတင္း​ေထာက္​ေတြရဲ့​ ဘ​ေလာ့​ဂ္စာမ်က္ႏွာ​ေတြ အပိတ္ခံခဲ့​ရပါတယ္။ ​ေနာက္ဆံုး​ ဟိုး​ေလး​တ​ေက်ာ္ ကိစၥက​ေတာ့​ အသက္ ၂၆ ႏွစ္အရြယ္ နာမည္​ေက်ာ္ ဘ​ေလာ့​ဂါ ​ေကာင္မ​ေလး​ အက္စ္မား​ မား​ဖုဇ္ (Asmaa Mahfouz ) ရဲ့​ အမႈပါ။

သူဟာ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ဧၿပီ ၆ ရက္ လူငယ္လႈပ္ရွား​မႈ ​ေခါင္း​ေဆာင္​ေတြထဲက တ​ေယာက္ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီႏွစ္ ဇန္နဝါရီတုန္း​ကလည္း​ ကင္မရာကို တည့္​တည့္​ၾကည့္​ၿပီး​ ရိုက္ထား​တဲ့​ မူဘာရတ္ကို စိန္​ေခၚတဲ့​ ဗြီဒီယိုကလစ္ ႏွစ္ခုကို အြန္လိုင္း​ေပၚတင္ခဲ့​ပါတယ္။

ၿပီး​ခဲ့​တဲ့​ ဇူလိုင္တုန္း​က​ေတာ့​ သူက သူ့​ရဲ့​တြစ္တာနဲ့​ ​ေဖ့​စ္ဘုတ္မွာ အခုလို ​ေရး​လိုက္ပါတယ္။

“တရား​ရံုး​ေတြက က်မတို့​ရဲ့​ အခြင့္​အ​ေရး​ကို မ​ေပး​ဘူး​ဆိုရင္၊​ ​ေနာင္မွာ လက္နက္ကိုင္ ဆန့္​က်င္တဲ့​အုပ္စု​ေတြ၊​ လုပ္ၾကံမႈ​ေတြ ​ေပၚလာရင္ အဆိုး​မဆိုၾကပါနဲ့​” လို့​ ​ေရး​လိုက္ပါတယ္။ ဒီအ​ေရး​အသား​ေၾကာင့္​ စစ္တပ္ကို ​ေစာ္ကား​မႈ၊​ လက္နက္ကိုင္အံုၾကြမႈျဖစ္​ေအာင္ လွံဳ့​ေဆာ္မႈတို့​နဲ့​ တရား​စြဲခံရပါတယ္။

ျပည္တြင္း​ျပည္ပက က်ယ္က်ယ္ျပန့္​ျပန့္​ ​ေဝဖန္တာရယ္၊​ ​ေနာက္ထပ္ မ​ေက်နပ္ခ်က္​ေတြကို ဆြ​ေပး​သလို ျဖစ္မွာစိုး​တာရယ္​ေၾကာင့္​ ဩဂုတ္ ၁၈ ရက္မွာ​ေတာ့​ တရား​ရံုး​က သူ့​ကို အာမခံနဲ့​ ျပန္လႊတ္​ေပး​လိုက္ပါတယ္။

နယူး​ေယာက္ အ​ေျခစိုက္ လူ့​အခြင့္​အ​ေရး​ ​ေစာင့္​ၾကည့္​ေရး​အဖြဲ့​က ဒီအမႈဟာ စစ္တပ္က သူ့​ကို အတိုက္အခံလုပ္သူ​ေတြ၊​ အရပ္သား​အစိုး​ရဆီကို အာဏာလႊဲ​ေပး​ဖို့​ ၾကန့္​ၾကာ​ေနတာနဲ့​ ပတ္သက္လို့​ ​ေဝဖန္သူ​ေတြကို အရွိန္ျမွင့္​ႏွိမ္နင္း​တဲ့​ လုပ္ရပ္လို့​ ​ေဝဖန္ခဲ့​ပါတယ္။

စစ္တပ္က ဒီႏွစ္မကုန္ခင္မွာ ​ေရြး​ေကာက္ပြဲလုပ္ၿပီး​၊​ အရပ္သား​အစိုး​ရဆီကို အာဏာလႊဲ​ေပး​မယ္လို့​ ကတိ​ေပး​ထား​ေပမယ့္​ မူဘာရတ္အလြန္ အီဂ်စ္နိုင္ငံရဲ့​ ဒီမိုက​ေရစီအသြင္ကူး​ေျပာင္း​ေရး​မွာ စစ္တပ္ဟာ အဓိက အဟန့္​အတား​တခု ျဖစ္​ေနဦး​မယ္လို့​ ​ေလ့​လာသူ​ေတြကဆိုၾကပါတယ္။

အ​ေၾကာင္း​ရင္း​တခုက​ေတာ့​ အီဂ်စ္ရဲ့​ စီး​ပြား​ေရး​ေလာကမွာ အနည္း​ဆံုး​ ၅ ရာခိုင္နႈန္း​က​ေန ၃၀ – ၄၀ ရာခိုင္နႈန္း​အထိ စစ္တပ္က လက္ဝါး​ႀကီး​အုပ္ထား​တာ ​ေၾကာင့္​ပါ။ ​ေလဆိပ္က​ေန ကိုင္ရိုၿမို့​ထဲကို ကား​ေမာင္း​သြား​ရင္ တလမ္း​လံုး​က ျမင္ျမင္သမ်ွ မွန္အျပည့္​ကာထား​တဲ့​ အ​ေဆာက္အဦ​ေတြ၊​ ပန္း​ပင္အံု့​အံု့​၊​ ျခံဝင္း​က်ယ္က်ယ္အိမ္​ေတြ အား​လံုး​ကို စစ္တပ္အရာရွိ​ေတြ ပိုင္ၾကပါတယ္။ စစ္တပ္ပိုင္ကုမၸဏီ​ေတြက ​ေရာင္း​ခ်တာ​ေတြက​ေတာ့​ မီး​သတ္ဘူး​၊​ ​ေဆး​ခန္း​သံုး​ကိရိယာ၊​ လက္​ေတာ့​ပ္ကြန္ပ်ူတာ၊​ တယ္လီ​ေဗး​ရွင္း​၊​ အဝတ္​ေလ်ွာ္စက္၊​ ​ေရခဲ​ေသတၲာ၊​ ဟင္း​ခ်က္အိုး​ခြက္၊​ ​ေရသန့္​ဘူး​၊​ ဂက္စ္အိုး​၊​ သံလြင္ဆီအထိ အကုန္ သူတို့​ခ်ည္း​ပါပဲ။

တကယ္​ေတာ့​ အီဂ်စ္မွာ ဒီမိုက​ေရစီစနစ္နဲ့​ ​ေဈး​ကြက္စီး​ပြား​ေရး​ကို အျပည့္​အဝ အ​ေကာင္အထည္​ေဖာ္မွ နိုင္ငံစီး​ပြား​ေရး​ ၅ ရာခိုင္နႈန္း​ တက္လာၿပီး​၊​ အလုပ္လက္မဲ့​နႈန္း​ကို ကာမိမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒံုရင္း​အတိုင္း​သြား​ရင္​ေတာ့​ ၂၀၁၁-၂၀၃၀ ကာလမွာ အလုပ္လက္မဲ့​နႈန္း​ ၃ ဆ တိုး​လာဖြယ္ရွိ​ေနပါတယ္။

လက္​ေတြ႕​မွာ​ေတာ့​ ​ေလာ​ေလာဆယ္မၿငိမ္သက္မႈ​ေတြ​ေၾကာင့္​ ကမ႓ာလွည့္​ ခရီး​သြား​ေတြ အီဂ်စ္ကို ​ေျခဦး​ျပန္လွည့္​ဖို့​ မရွိ​ေသး​သလို၊​ လာမယ့္​ႏွစ္မွာ နိုင္ငံစီး​ပြား​ေရး​ဖြံ့​ၿဖိုး​တိုး​တက္မႈ ၁ ရာခိုင္နႈန္း​ေတာင္ က်သြား​နိုင္​ေသး​တယ္လို့​ IMF နိုင္ငံတကာ​ေငြ​ေၾကး​ရန္ပံု​ေငြအဖြဲ့​ က ခန့္​မွန္း​ထား​ပါတယ္။ တဘက္မွာ နိုင္ငံဘ႑ာ​ေငြထဲက စစ္တပ္အတြက္ အသံုး​စရိတ္ကို ​ေဒၚလာဘီလီယံခ်ီ (​ေဒၚလာသန္း​ေထာင္ခ်ီ) (အတိအက်ဘယ္သူမွ မသိ)၊​ အသံုး​ျပု​ေနရသလို၊​ စစ္တပ္ပိုင္ကုမၸဏီ​ေတြက အခြန္မ​ေဆာင္ၾကပါဘူး​။ အလုပ္အကိုင္မရွိတဲ့​ အရပ္သား​ေတြကိုလည္း​ စစ္တပ္ကုမၸဏီက အလုပ္မခန့္​ပါဘူး​။ ဒါ​ေၾကာင့္​ စစ္တပ္ကုမၸဏီ​ေတြဟာ အလုပ္အကိုင္ဖန္တီး​ေပး​ဖို့​ အဓိက ​ေမာင္း​ႏွင္အား​ျဖစ္တဲ့​ ပုဂၢလိကက႑ ဖြံ့​ၿဖိုး​ဖို့​လမ္း​မွာ အဟန့္​အတား​ျဖစ္​ေနပါ​ေတာ့​တယ္။ တဘက္မွာလည္း​ စစ္တပ္က စီး​ပြား​ေရး​က႑မွာ ျခယ္လွယ္ခဲ့​တာၾကာခဲ့​ၿပီျဖစ္တဲ့​ အတိုင္း​ သူတို့​ရဲ့​ စီး​ပြား​ေရး​လက္​ေဝခံ​ေတြ၊​ လက္ရွိ ဒီမိုက​ေရစီမဟုတ္တဲ့​စနစ္မွာ အဆင္​ေျပ​ေနတဲ့​ စီး​ပြား​ေရး​သမား​ေထာင္ဂဏန္း​ ကလည္း​ရွိ​ေနပါတယ္။ ဒီလူအုပ္ႀကီး​ကလည္း​ ​ေျခကုပ္ရထား​ၿပီး​သား​ ဒီစနစ္ကို ပိုၿပီး​ခိုင္ၿမဲ​ေအာင္၊​ သူတို့​လုပ္ပိုင္ခြင့္​ေတြ ပိုပိုက်ယ္လာ​ေအာင္ စစ္တပ္အား​ကိုး​နဲ့​ ခ်ဲ့​ယူၾကပါဦး​မယ္။

ဒါ​ေၾကာင့္​ မူဘာရတ္ျဖုတ္ခ်​ေရး​ဆႏၵျပပြဲက ၁၈ ရက္ပဲ ၾကာခဲ့​ေပမယ့္​ မူဘာရတ္အလြန္ ဒီမိုက​ေရစီ အသြင္ကူး​ေျပာင္း​ေရး​ ဘယ္​ေလာက္ၾကာမလဲ၊​ ဘယ္​ေလာက္ခက္ခဲမလဲဆိုတာကိုလည္း​ ဘယ္သူမွ မခန့္​မွန္း​နိုင္ပါဘူး​။ ဒါ​ေပမယ့္​ စစ္တပ္ျပုျပင္​ေျပာင္း​လဲ​ေရး​ဆိုတာ မျဖစ္နိုင္တဲ့​ကိစၥမဟုတ္ပါဘူး​။ အီဂ်စ္ရဲ့​ေရွ့​မွာ ​ေအာင္ျမင္ခဲ့​တဲ့​ စပိန္၊​ အင္ဒိုနီး​ရွား​၊​ ဂါနာ၊​ ​ေတာင္အာဖရိကတို့​ဆီက​ေန နမူနာယူရံုပါပဲ။

ေသခ်ာတာတခုက​ေတာ့​ စစ္တပ္ကို အရင္မ​ေျပာင္း​လဲဘဲ ဒီမိုက​ေရစီအသြင္ ကူး​ေျပာင္း​ေရး​ဆိုတာ မျဖစ္နိုင္ဘူး​ဆိုတဲ့​ အခ်က္ပါပဲ။ ၀ မရွိဘဲ ဝိ လုပ္လို့​မရတဲ့​ သ​ေဘာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို အက်ပ္အတည္း​ အ​ေျခအ​ေနမွာ အီဂ်စ္လူမ်ိဳး​ေတြရဲ့​ ဗီဇအတိုင္း​ပဲ ​ေနာက္ထပ္ ​ေရွး​ရိုး​စကား​ပံုတခု ​ေပၚထြက္လာျပန္ပါတယ္။

“​ေျမြကို မဲလြန္း​ၿပီး​၊​ ကင္း​ၿမီး​ေကာက္ လြတ္သြား​တာမ်ိဳး​ မျဖစ္​ေစနဲ့​ …။”

အီဂ်စ္စကား​ပံုအရ ဒီမိုက​ေရစီအသြင္ကူး​ေျပာင္း​ေရး​ဆိုတာ ​ေျမြနဲ့​ ကင္း​ၿမီး​ေကာက္ (အဆိပ္ရွိတဲ့​ အ​ေကာင္ႏွစ္​ေကာင္) ကို တၿပိုင္တည္း​ ရင္ဆိုင္ရလို့​ အနၲရာယ္မ်ား​လြန္း​လွ ပါတယ္။

Ref: The Economist & Foreign Policy
http://burmese.dvb.no

0 အၾကံျပဳျခင္း: